DENEYİN ADI:MOTOR

DENEYİN AMACI:MOTORUN ÇALIŞMA İLKESİNİN KAVRANMASI

DENEY İÇİN GEREKLİ MALZEMELER:

1.9 volt ya da 1.5 volt pil
2.Yalıtılmış kablo
2.2 adet çengelli iğne
3.Mıknatıs

DENEYİN YAPILIŞI:ilk önce bobin hazırlanır.Hazırlarken 1.5 Voltluk pilden yararlanılabilinir.

Bobinin her iki tarafından kabloların her iki ucu 3 4 cm olacak şekilde uzatılır ve bu kısımların dış yalıtımı sökülür.

Daha sonra şekilde görüldüğü gibi kablolardan ilmek yapılır ve bu ilmeklerin yalıtımı sökülür. Kablolardan ilmek yerine çengelli iğnelerin gözü kullanılabilir.

Bir ilmeğin kablosu pilin bir ucuna,diğer ilmek diğer uca bağlanır.

Motoru oluşturmak için son olarak şekilde görüldüğü gibi bu 2 ilmek sağlam bir şekilde karşılıklı bakacak şekilde yerleştirilir.Bobin bu iki ilmeğe yerleştirilir.En son olarak alta mıknatıs konur.

Tüm bunları yaptıktan bobinin dönmesi gerekir.Eğer dönmüyorsa bobine başlangıç dönmesi verebiliriz.

DENEYİN FİZİĞİ:Bobinden akım geçtiği zaman sağ el kuralı gereği bobinde manyetik alan oluşur.Yani bobin mıknatıs olur.

Mıknatıslarda aynı kutuplar birbirini iter. Bobinin düzlemi mıknatıs tarafından itilir ve bobin 1 tur atar.Aynı düzlem tekrar mıknatıs tarafından itilir ve bu böyle devam eder.

Gerçekte bizim burada yaptığımız motorların içinde kullanılan prensipten farklı .Çünkü bobin yarım tur attığında mıknatısla ters kutup olur ve bu sefer mıknatısla birbirlerini çekerler. Ama burada böyle birşey olmamaktadır. Çünkü belli bir hızla gelen bobin durmadan dönmeye devam eder ve tam bir tur atınca mıknatıs tekrar iitilir. Gerçek motorlarda verimi artırmak için bobin yarım tur atınca akımın yönü değişir ve böylece mıknatıs bobini her seferinde iter. Şimdi basit bir motorun nasıl çalıştığını şekil üzerin anlamaya çalışalım ve olaya manyetik alan içinde akım taşıyan kabloya etkiyen kuvveti düşünerek yaklaşalım.

Doğru Akım Motoru

Bir doğru akım motoru, stator ve rotor olarak adlandırılan iki kısımdan oluşur. Düşük güçlü motorlarda stator olarak genellikle sabit mıknatıs kullanılır. Rotorda ise sarımlar yer alır. Akımın sargılardan geçişini sağlamak üzere motor üzerinde fırça kollektör yapısı bulunur. Bu yapı, motorun dönüşü sırasında sarımlardan geçen akımın belirli zamanlarda yön değiştirmesini de sağlar. Böylece rotordaki iletkenlere etkiyen manyetik kuvvet hep aynı yönde olur. Aşağıdaki şekilde bir doğru akım motorunun çalışma prensibi görülüyor.

Statorda yer alan mıknatıslar manyetik alan sağlar. Manyetik alanın yönü N kutbundan S kutbuna doğrudur.

Fırça-kollektör yapısı sayesinde iletken çerçeveden akım geçer.

Manyetik alan içinde akım geçen iletken çerçeveye bir kuvvet etkir.

Bu kuvvetin yönünü bulmak için sağ el kuralı kullanılır.

Eğer sağ el kuralını burada uygularsak çerçevenin solunda kuvvet yukarı doğru iken, sağ tarafında aşağı doğru olur..

Manyetik kuvvetin etkisiyle, iletken çerçeve dönmeye zorlanır.

Fırçalara gerilim uygulandığı sürece dönme hareketi devam eder.

önceki deney                      sonraki deney